هتک حرمت منازل

دسته: حقوق همگانی
بدون دیدگاه
چهارشنبه - 3 آذر 1395


هتک حرمت منازل

هتک حرمت منازل

img10381121

در ایران حق آزادی مسکن و منع هتک منازل مبنی بر قواعد شرعی و عرف مسلم ممالک و نیز قانون اساسی و قوانین عادی است. مصونیت منزل مکمّل امنیت تمامیت جسمانی شخص است؛ بهطوریکه امنیت شخصی که شامل جان و مال فرد میشود، وقتی تأمین است که خانه شخصی نیز مصون از تعدی و تجاوز باشد و هیچکس نباید بتواند بدون اجازه صاحبخانه وارد منزل او شود یا خانه وی را بدون اجازه مقامات قضایی و بدون رعایت تشریفات قانونی مورد بازرسی قرار دهد. مصونیت مسکن از تعرض، بهصراحت در قانون اساسی کشورمان در اصول 22 و 33 موردتوجه قرارگرفته است، در قرآن کریم نیز بهضرورت رعایت حریم خانههای غیر بهطور کامل تصریح و حتی به شیوه ورود نیز اشارهکرده است. خداوند در آیه 27 سوره نور میفرماید «ای کسانی که ایمان آوردهاید در خانههایی غیر از خانه خود وارد نشوید تا اجازه بگیرید» و همچنین آیات 28 و 29 همین سوره به این موضوع اشاره دارند. قانون مجازات اسلامی نیز با الهام از منابع فوق و سوابق قانونی، هتک حرمت مسکن یا ملک غیر را در مصادیق مختلف طی مواد 580 و 694 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 موردتوجه قرارداده است.

جرم ورود غیرمجاز به منزل غیر

این جرم از جهت شخصیت مرتکب ممکن است از طرف اشخاص عادی یا مستخدمین دولتی ارتکاب یابد. لذا در دو قسمت باید آن را موردبررسی قرارداد.

هتک حرمت منازل بهوسیله کارمندان دولت

مأمور مستخدم دولت که مرتکب جرم ورود به منزل غیر شود، طبق ماده 580 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 مجرم بوده و مقصود از مأمور اعم از کارمندان قضایی و غیر قضایی، رسمی یا قراردادی، روزمزد، دائم و موقت است. ضمناً ورود مأمور دولت به منزل غیر باید به‌عنوان انجام‌وظیفه یا به مناسبت آن باشد.

وجود منزل متعلق به غیر

لفظ منزل در موضوع این جرم شامل هر محل مسکونی اشغال‌شده به‌وسیله یک شخص است. عنوان حقوقی ساکن در محل مسکونی که ازنظر حرمت منزل موردحمایت قانونی قرارگرفته، ممکن است مواردی از قبیل مالک منزل، مستأجر و مرتهن باشد.

محل مسکونی نیز ممکن است خانه، آپارتمان، کلبه چوبی، چادر افراد چادرنشین یا کاروان در شرایطی باشد که مکان مزبور در عمل به محل سکونت اختصاص داده‌شده باشد. اتاق در هتل با در بیمارستان محل سکونت کسی است که آن را اجاره کرده یا در آن مستقرشده است. البته اماکن عمومی مشمول عنوان منزل نمی‌شود. (طبق ماده یک آیین‌نامه اماکن عمومی مصوب 1328)

فعل مرتکب

فعل مرتکب نیز ورود به منزل غیر بوده که بدون اجازه و رضایت صاحب‌منزل است و به همین دلیل، این ورود غیرقانونی تلقی می‌شود و مرتکب آن مستوجب مجازات خواهد بود.

مقصود از اذن، اجازه قبل از ورود و مقصود از اجازه، جلب نظر مساعد صاحب‌منزل حین ورود یا بعدازآن است. رضایت اعم از اذن و اجازه بوده و ورود اعم از این است که از طرق متعارف مثل در یا غیرمتعارف مثل از روی دیوار بالکن، پنجره و غیره باشد.

مخالف قانون بودن ورود به منزل غیر

ورود غیر در مواقعی که قانون مقرر کرده یا بدون رعایت ترتیبات و تشریفات قانونی باشد، مخالف قانون است اما مواردی وجود دارد که خود قانون، ورود مأمور دولتی را حتی بدون اجازه و رضایت صاحب‌خانه مجاز دانسته است.

این موارد عبارت از ورود جهت تفتیش منزل در موارد جرم مشهود، ورود جهت تفتیش منازل به‌وسیله مأموران وصول عایدات دولت و ورود به منزل غیر در موارد قهریه و فرس‌ماژور مثل طوفان، سیل، زلزله و آتش‌سوزی است.

ترتیبات قانونی جهت ورود به منزل غیر

برای ورود به منزل غیر، ترتیبات و تشریفات قانونی لازم است.

به‌عنوان‌مثال، دراین صورت اجازه مخصوص دادستان لازم است مگر در مواردی که جرم مشهود باشد؛ همچنین ورود در منزل اشخاص باید در روز به عمل می‌آید؛ لازم است ورود بدون اجازه و رضایت صاحب‌منزل نبوده و نیز همراه با سوءنیت نباشد. سوءنیت در اینجا به معنای عمد مأمور در ارتکاب و اطلاع او از غیرقانونی بودن عمل است.

عمدی بودن جرم هتک حرمت منازل توسط مأمورین دولتی

هتک حرمت منازل توسط مأمورین دولتی از جرایم عمدی بوده و عبارت است از اینکه مرتکب از روی علم و آگاهی و با اقدام مخالف قانون خود، مبادرت به ورود به منزل غیر کند. بنابراین عمد عامل و آگاهی به اینکه عمل او مخالف قانون است، برای تحقق سوءنیت عام کافی است و انگیزه خوب یا بد مرتکب تأثیری در انجام عمل نخواهد داشت. لذا آگاهی به مسکونی بودن محل و آگاهی به تعلق منزل به غیر و قصد ورود به منزل غیر در تحقق عنصر معنوی این جرم کفایت می‌کند.

مجازات

مجازات چنین مأموری حبس از یک ماه الی یک سال است اما اگر مأمور ثابت کند که به امر یکی از رؤسای خود که صلاحیت صدور حکم را داشته و مکره به اطاعت امر او بوده، اقدام کرده است، دراین صورت مجازات حبس مقرر در حق آمر اجرا خواهد شد و مأمور مسؤولیتی ندارد و اگر ورود به منزل غیر بدون اجازه و رضای او در شب واقع شود، از کیفیات مشدده خواهد بود و مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

هتک حرمت و ورود به منزل غیر توسط اشخاص عادی

منزل یا مسکن، محل وقوع این جرم است. منزل در لغت به معنای سرا و خانه است و مسکن به معنای محل سکونت، منزل و مقام آمده است.

رفتار مرتکب نیز عبارت از ورود به منزل دیگری است که همراه با عنف و تهدید باشد. بنابراین ورود، تنها با فعل قابل تحقق است و عنف اعم از مادی و معنوی است. جرم موضوع ماده 694 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 بر اساس عمدی بودن جرایم و نیز به استناد استفاده قانون‌گذار از واژه‌های عنف و تهدید، عمدی است. مرتکب این جرم به حبس از 6 ماه الی سه سال محکوم می‌شود اما درصورتی‌که مرتکبین بیش از یک نفر بوده و لااقل یکی از آنها حامل سلاح باشد مجازات آنها حبس از یک‌تا 6 سال خواهد بود.

منبع: حقوق گستر


نوشته شده توسط:صادق کاخکی - 11476 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱۱۵
برچسب ها:
دیدگاه ها

تصویر امنیتی را وارد کنید *