حقوق انسانها قبل از تولد

دسته: حقوق شهروندی
بدون دیدگاه
سه شنبه - 16 شهریور 1395


حقوق انسانها قبل از تولد

حقوق انسانها قبل از تولد

 

 

هر انسانی پس‌ازآنکه زنده به دنیا می‌آید، صاحب حقوقی می‌شود. جنین یا حمل نیز ازنظر حقوقی تا هنگامی‌که زنده به دنیا نیامده است، شخص مستقلی به شمار نمی‌آید و اصولاً نمی‌تواند دارای حق و تکلیف باشد اما در قانون مدنی و قوانین دیگر، حق‌وحقوقی برای جنین و حمل نیز دیده‌شده است.

ماده 957 قانون مدنی در مورد حقوق مدنی جنین چنین مقرر می‌دارد: «حمل از حقوق مدنی متمتع می‌شود مشروط براین که زنده متولد شود.» منظور قانون‌گذار از این ماده این است که درصورتی‌که مصلحت اقتضا کند ممکن است جنین حتی قبل از تولد دارای حق شود؛ مشروط بر اینکه زنده به دنیا آید، بنابراین می‌توان گفت جنین نیز دارای نوعی شخصیت است و می‌تواند صاحب حق باشد.

حق حیات جنین

جنین این حق را دارد که تا زمان تولد زنده بماند؛ به همین دلیل در حقوق اسلام سقط‌جنین مجاز شمرده نشده و برای مرتکبان عمل سقط، ولو پدر و مادر، حسب مورد، قصاص و دیه مقررشده است. ماده 622 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی دراین زمینه مقرر می‌دارد: «هر کس عالماً عامداً به‌واسطه ضرب یا اذیت و آزار به زن حامله، موجب سقط‌جنین وی شود، علاوه بر پرداخت دیه یا قصاص حسب مورد به حبس از یک‌تا سه سال محکوم خواهد شد». درصورتی‌که حیات جنین با حیات مادر در تعارض باشد، حفظ حیات مادر اولویت دارد و دراین صورت با تشخیص مراجع صالح سقط‌جنین امکان‌پذیر است و جرم محسوب نمی‌شود.

   استثناهای حقوق انسان قبل از تولد

اصل این است که انسان قبل از تولدش دارای حقی نیست مگر در موارد استثنایی که قانون تعیین کرده است و این استثناها شامل موارد ذیل می‌شود:

1- می‌توان به نفع جنین معدوم (جنینی که هنوز وجود ندارد و شاید در سالهای آینده موجود شود) تعهد و جنین را از برخی حقوق بهره‌مند کرد؛ بدون اینکه نطفه او در زمان ایجاد تعهد منعقدشده باشد. براین اساس طبق قانون بیمه، زوج می‌تواند حتی پیش از باردارشدن همسر خویش برای فرزندانی که ممکن است دارا شود قرارداد «بیمه عمر» منعقد کند.

2- در وقف می‌توان به‌تبع موجود (به تبعیت از افرادی که برای آنها وقف صورت گرفته است) بر معدوم (کسی که هنوز حتی نطفه‌اش منعقد نشده است) وقف کرد. مثلاً اگر ملکی به نفع شخصی وقف‌شده است، وقتی در آینده دارای فرزند شود این وقف می‌تواند مورداستفاده فرزند او که سالهای بعد متولدشده است نیز قرار گیرد…

شرایط ارث برای جنین

از دیدگاه قانون مدنی برای اینکه جنین از اموال متوفی ارث ببرد، وجود دو شرط ضروری است:

الف ـ نطفه جنین در زمان فوت مورث منعقد بوده باشد. اگر تاریخ انعقاد نطفه پس از مرگ مورث باشد، می‌توان گفت جنین در زمان مرگ وی موجود نبوده است. به استناد ماده 877 قانون مدنی، درصورتی‌که در وجود این شرط بین ورثه اختلافی پیدا شود قانونی که برای اثبات نسب مقرر است، ملاک عمل خواهد بود. بدین توضیح که ارث بردن جنین مشروط براین است که فاصله زمانی بین مرگ مورث و تولد نوزاد بیش از 10 ماه نباشد. ماده 875 قانون مدنی مقرر می‌دارد: «شرط وراثت، زنده‌بودن در حین فوت مورث است و اگر حملی باشد در صورتی ارث می‌برد که نطفه او حین الموت منعقد بوده وزنده هم متولد شود اگرچه فوراً پس از تولد بمیرد»

ب ـ جنین زنده متولد شود اگرچه فوراً پس از تولد بمیرد. به استناد ماده 876 قانون مدنی، اگر در هنگام به دنیا آمدن نوزاد، در زنده متولد شدن آن شک شود، یعنی ندانیم که جنین، مرده به دنیا آمده یا اینکه زنده به دنیا آمده و لحظه‌ای بعد مرده است و دلیلی هم برای اثبات این امر وجود نداشته باشد، مسأله ارث بردن وی منتفی خواهد بود. مقصود از دلایل یادشده آمارهای پزشکی و مفاد شهادت پرستار و سایر گواهان است. لازم به ذکر است که گریه کردن و حرکت کردن جنین در زمان ولادت از نشانه‌های ظاهری حیات او است اما اظهارنظر نهایی دراین مورد به عهده پزشک کارشناس است.

ارث و وصیت در خصوص جنین

ارث: به‌موجب ماده 884 قانون مدنی، فرزند ناشی از زنا از پدر و مادر و اقوام خود ارث نمی‌برد اما اگر حرمت رابطه‌ای که طفل ثمره آن است، نسبت به یکی از پدر و مادر ثابت شود اما نسبت به دیگری به‌واسطه اکراه یا شبهه، زنا ثابت نباشد، فرزند فقط از طرف اخیر و اقوامش ارث می‌برد. این حکم در ماده 1167 قانون مدنی نیز آمده که طفل ناشی از زنا ملحق به زانی نمی‌شود.

وصیت: قانون‌گذار دراین مورد سکوت کرده است اما نباید فراموش کرد وصیت امری غیر از وراثت است بنابراین به نفع جنین حاصل از ارتباط نامشروع نیز می‌توان وصیت از جانب اشخاص را ممکن دانست.

تأمین ارث حمل

به‌حکم ماده 878 قانون مدنی، برای اینکه سهم‌الارث جنین حفظ شود و حقوق وی ضایع نشود، دو راهکار متصور است:

1- اگر جنین بازنده متولد شدن خود مانع از ارث بردن تمام یا بعضی از ورثه شود، ترکه تا زمان تولد وی تقسیم نخواهد شد. به‌عنوان‌مثال اگر بازماندگان متوفی برادر و خواهر او باشند و همسر متوفی باردار باشد، این جنین که فرزند متوفی محسوب می‌شود، در صورت زنده متولد شدن مانع از ارث بردن برادر و خواهر متوفی خواهد شد؛ در چنین موردی تقسیم ترکه تا زمان تولد جنین به تعویق خواهد افتاد.

2- اگر جنین مانع ارث بردن هیچ‌یک از سایر ورثه نباشد و آنها بخواهند ترکه را تقسیم کنند، باید برای جنین سهمی که مساوی سهم «دو پسر» از همان طبقه باشد، کنار گذارند و بقیه رابین خود تقسیم کنند البته این تقسیم تا زمانی که وضعیت جنین معلوم شود، معتبراست. چنانچه جنین مرده متولد شود، مثل این است که اصلاً به نفع او وصیتی نشده است اما اگر حتی برای چند لحظه پس از تولد زنده بماند حقوق به او تعلق می‌گیرد و اگر فوت کند اموال و حقوق او در قالب ارث و وارث یا وراث او منتقل می‌شود.

اداره سهمالارث جنین

اداره سهم‌الارث جنین بر عهده ولی یا وصی منصوب از جانب پدر و جد پدری خواهد بود. اگر جنین فاقد ولی یا وصی باشد، دادگاه صالح برای اداره سهم‌الارث او، امین معین می‌کند (ماده 103 قانون امور حسبی) البته به استناد ماده 120 قانون امور حسبی، سمت امینی که برای حفظ اموال جنین معین‌شده است، پس از تولد طفل زایل می‌شود.

منبع: روزنامه حمایت


نوشته شده توسط:صادق کاخکی - 11476 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۹۹
برچسب ها:
دیدگاه ها

تصویر امنیتی را وارد کنید *