تعدی به زمینها و املاک وقفی تصرف عدوانی است

دسته: حقوق وقف
بدون دیدگاه
یکشنبه - 5 دی 1395


تعدی به زمینها و املاک وقفی تصرف عدوانی است

تعدی به زمینها و املاک وقفی تصرف عدوانی است

 511481978

   سوءاستفاده از برخی مسائل ازجمله موقوفات و دستدرازی به آنها همواره یکی از موضوعاتی است که ورودی محاکم قضایی را به خود اختصاص میدهد و حتی مشاهدهشده که به دلیل اهمیت و حساسیتی که بر موضوع وقف وجود دارد، محاکم و دادسراها اینگونه پروندهها را در اولویت رسیدگی قرار داده و شعبی مختص به آن تشکیل دهند اما این مسأله که سیر طرح و رسیدگی به دعاوی وقفی به چه صورت است، یک حقوقدان جزییات آن را تشریح میکند.

وقف یکی از نهادهای حقوقی مقدس در اسلام به شمار می‌رود و به دلیل برخورداری از اهمیت و حساسیت بالا، موضوع حفظ و صیانت از موقوفات مطرح و در قالب چارچوب آن در قوانین و تخصیص شعب ویژه دعاوی وقفی خلاصه‌شده است. حال این‌که نحوه رسیدگی به دعاوی وقفی چگونه است و چه روندی را برای رسیدن به‌حکم نهایی طی می‌کند، سمیرا بی‌شک به‌عنوان یک حقوقدان با «حمایت» به بیان آن می‌پردازد. بی‌شک در ابتدا اظهار می‌کند: وجوه شرعی وقف در دین اسلام موجب شده است که علاوه بر عمل به وقف، نظارت بر آن نیز از اهمیت بالایی برخوردار باشد؛ حتی به دلیل همین حساسیتها بود که رئیس دستگاه قضا در سال ۱۳۷۰ و با ابلاغ بخشنامه‌ای، دستور اختصاص شعبه ویژه‌ای جهت تسریع در رسیدگی به دعاوی مربوط به اوقاف را صادر کند. وی با استناد به ماده ۵۵ قانون مدنی یادآور می‌شود: طبق این ماده از قانون، وقف عبارت است از این‌که عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود.

  قوانین مدنی و اوقاف چه میگویند؟

این حقوقدان در ادامه می‌افزاید: قانون‌گذار هم‌چنین با تعریف ماده ۵۶ قانون مدنی در مبحث وقف، به وقوع وقف اشاره‌کرده که در عبارت دقیق‌تر آورده است که وقف واقع می‌شود به ایجاب از طرف واقف به هر لفظی که صراحتاً دلالت بر معنی آن کند و قبول طبقه اول از موقوف علیهم یا قائم‌مقام قانونی آنها درصورتی‌که محصور باشند مثل وقف بر اولاد و اگر موقوف علیهم غیر محصور یا وقف بر مصالح عامه باشد، دراین صورت قبول حاکم شرط است. بی‌شک هم‌چنین عنوان می‌کند که طبق ماده ۵۹۷ قانون مدنی، تقسیم ملک از وقف جایز است ولی تقسیم مال موقوفه بین موقوف علیهم جایز نیست. وی در ادامه اظهارات خود به موضوع برخی دعاوی وقفی که به دلیل تعدی یا تفریط در تصمیم‌گیری ایجادشده است، اشاره می‌کند و می‌گوید: قانون‌گذار با استناد به تبصره ۲ ماده ۷ قانون اوقاف، تأکید کرده است که کلیه مباشران موقوفات و اماکن مذهبی اعم از متولی، متصدی، ناظر، امنا و غیره در حکم امین هستند و در صورت تعدی و ‌تفریط ملزم به جبران خسارات خواهند بود و هرگاه عمل آنها مشمول عناوین کیفری باشد به مجازات مقرر نیز محکوم خواهند شد. به گفته این حقوقدان، هم‌چنین طبق تبصره یک ماده ۷ همین قانون، در مواردی که مطابق قانون مدنی ضم امین می‌شود دادگاهها می‌توانند سازمان اوقاف را هم به‌عنوان امین تعیین کنند.

   دعاوی وقفی جزء دعاوی مدنی به شمار میروند

وی درباره نحوه و روند رسیدگی به دعاوی وقفی خاطرنشان می‌کند: دعاوی وقفی هم مانند بسیاری از دعاوی، به‌عنوان امور مدنی، در محاکم مدنی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و افراد حقیقی و حقوقی می‌توانند با مراجعه به دادسرا و حتی محاکمی که به‌طور اختصاصی به امور وقفی شعبه‌ای اختصاص داده‌اند، مراجعه کرده و طرح دعوی کنند. بی‌شک یادآور می‌شود: در ادامه و بعد از تنظیم دادخواست، پرونده در مرحله رسیدگی قرارگرفته و قاضی با استناد به مدارک و شواهد و با استفاده از مواد مندرج در قانون مدنی و قانون اوقاف، حکم نهایی را صادر می‌کند. این حقوقدان در پاسخ به این پرسش که آیا قوانین و مقررات فعلی کشور می‌تواند از حقوق موقوفات صیانت کند یا خیر، می‌گوید: در حال حاضر با توجه به قوانین و مقررات موجود در کشور و هم‌چنین نظارت سازمان اوقاف و راه‌اندازی سیستم جامع موقوفات و بقاع متبرکه و سیستم جامع نظارت بر آمار دعاوی و ثبتی تا حد زیادی نگرانیها بابت سوءاستفاده از موقوفات برطرف شده است.

  مجازات نقدی و حبس برای متصرفان عدوانی

بی‌شک در خصوص مجازات سوءاستفاده‌ کنندگان از املاک وقفی نیز می‌گوید: به‌موجب قانون مجازات اسلامی تصرف زمینها و املاک وقفی، تصرف عدوانی محسوب می‌شود و تعیین‌شده است چنانچه کسی زمینهای موقوفه را مورد خریدوفروش قرار دهد، این موضوع فروش مال غیر محسوب شده و مشمول عنوان کلاه‌برداری می‌شود و دادگاه متصرفان را به جبران خسارت، خلع‌ید، حبس و جزای نقدی محکوم می‌کند. این حقوقدان هم‌چنین در خصوص عواملی که موجب دست‌درازی افراد به املاک وقفی می‌شود، می‌گوید: یکی از دلایل دست‌درازی موقوفه خواران به املاک وقفی، نداشتن سند ثبتی بود که از قرار معلوم به دلیل تحولاتی که در روند ثبت‌اسناد و الکترونیکی کردن آنها در یک سامانه جامع صورت گرفته، عملیات صدور اسناد ثبتی موقوفات به حداقل زمان ممکن رسیده است و این مسأله می‌تواند مانع تخلفات امور وقفی شده و دعاوی را کاهش دهد.

منبع: میزان


نوشته شده توسط:صادق کاخکی - 11476 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۳۲
برچسب ها:
دیدگاه ها

تصویر امنیتی را وارد کنید *